مرگ برای عقیده

برتراند راسل - فیلسوف و ریاضی‌دان انگلیسی

هرگز حاضر نیستم به خاطر عقایدم بمیرم، چون ممکن است عقایدم اشتباه باشند.

برتراند راسل

منبع

نمی‌دانم… نمی‌دانم

دکتر علی شریعتی

نمی دانم …
نمی دانم پس از مرگم چه خواهد شد.
نمی خواهم بدانم کوزه گر از خاک اندامم چه خواهد ساخت.
ولی بسيار مشتاقم که از خاک گلويم سوتکی سازد
گلويم سوتکی باشد به دست کودکی گستاخ و
بازيگوش
و او يکريز و پی در پی دم گرم و چموشش را در گلويم
سخت
بفشارد.
و خواب خفتگان خفته را آشفته تر سازد
بدين سان بشکند
هر دم سکوت مرگبارم را

دکتر علی شريعتی

جداول انتخاب کنتاکتور، بی‌متال و فیوز

برای انتخاب کنتاکتور در قدرت های مختلف می توان از جداول زیر استفاده کرد.

برای استفاده‌ی موتورهایی که به صورت یک ضرب (مستقیم) به شبکه متصل می شوند

این جدول از 9 ستون تشکیل شده است. در ستون های اول و دوم قدرت موتورها برحسب کیلووات و اسب بخار برای ولتاژ 220 تا 240 ولت نشان داده شده است. ستون سوم و چهارم مربوط به قدرت موتورها برای ولتاژ خطی 380 ولت است و ستون پنجم و ششم قدرت موتورها برای ولتاژ خطی 415 تا 440 ولت را نشان می‌دهد. ستون هفتم مربوط به جریان کنتاکتور برای قدرت های مورد نظر است و در ستون هشتم جریان بی‌متال لازم برای موتور مورد نظر مشخص گردیده و سر انجام در ستون نهم فیوز مورد نیاز مشخص شده است. این جدول برای موتور هایی استفاده می شود که به صورت مستقیم به شبکه برق متصل شوند.

برای مثال موتور 22kW یا 30HP مورد نظر است. برای انتخاب وسایل مورد نیاز در ستونی که بالای آن ولتاژ 380 ولت مشخص شده عدد 22kW و 30HP را پیدا می‌کنیم. سپس رو به روی آن، عدد 63 را برای جریان کنتاکتور و عدد 38-50 را برای جریان بی متال و عدد 50-63 را برای جریان فیوز پیدا می کنیم.
[هنگام خرید بی‌متال برای موتور مثال بالا، به فروشنده بگویید یک بی‌متال 38-50 می‌خواهم]

جریان فیوز	جریان بی‌متال	جریان کنتاکتور	ولتاژ 415 – 440 V		ولتاژ 380 V		ولتاژ  220 – 240 V
A	A	A	HP	kW	HP	kW	HP	kW
2	1-1.6	9			0.5	0.37
2-4	1.6-2.5	9			0.75	0.55	0.5	0.37
2-4	1.6-2.5	9	1	0.75	1	0.75
4-6	2.5-4	9	1.5	1.1	1.5	1.1	0.75	0.55
4-6	2.5-4	9	2	1.5	2	1.5	1	0.75
6-8	4-6	9	3	2.2	3	2.2	1.5	1.1
8-12	4-6	9	4	3	4	3	2	1.5
8-12	5.5-8	9	5	3.7
10-12	7-10	16			5.5	4	3	2.2
12-16	10-13	16	7.5	5.5	7.5	5.5	4	3
16-20	13-15	16	10	7.5	10	7.5	5.5	4
16-20	13-18	16	12.5	9
20-25	18-25	25			13.5	10	7.5	5.5
25	18-25	25	15	11	15	11
32-40	23-32	40	20	15	20	15	10	7.5
40	30-40	40	25	18.5	25	18.5	13.5	10
40	30-40	40	30	22			15	11
50-63	38-50	63	35	25	30	22
63	48-57	63	40	30			20	15
63	48-57	63	45	33	40	30	25	18.5
63	57-66	63	50	37
80	66-80	80	60	45	50	37	30	22
100	75-105	125	70	50	60	45
125	95-125	125	80	59	75	55	40	30
125	95-125	125	90	65
160	120-160	200	100	75	100	75	50	37
160	120-160	200					60	45
200	150-200	200	125	90	125	90	75	55
250	160-250	260	150	110	150	110
250	160-250	260	175	132
250	200-315	260	200	150	175	132	100	75
315	250-400	450	225	165	220	160	125	90
400	250-400	450	250	185			150	110
400	315-500	450	300	220	270	200
500	315-500	450	350	250	300	220	175	132
630	400-630	630	400	290	350	250	220	160
630	500-800	630			430	315

برای استفاده‌ی موتورهایی که به صورت ستاره – مثلث راه اندازی می‌شوند

این جدول مانند جدول قبلی دارای 9 ستون و مشخصات هر ستون همانند مشخصات ستون های جدول قبل است؛ با این تفاوت که این جدول برای موتورهای آسنکرون روتور قفسی ای استفاده می شود که راه اندازی آن به صورت ستاره-مثلث باشد.

برای مثال موتور 23kW و 30HP را در نظر می گیرم. بر اساس روش قبل، کنتاکتور مورد نیاز 40 آمپر و بی متال آن 23-32 آمپر و فیوز مورد نیاز 50-63 آمپر خواهد بود.

علت اینکه آمپر کنتاکتور و بی متال کاهش یافته این است که در اتصال مثلث که اتصال دایم کار موتور است جریان مصرفی موتور از دو کنتاکتور به صورت موازی عبور می کند.

باید توجه داشت که برای راه اندازی موتورهای آسنکرون با روتور قفس سنجابی از کنتاکتوری با علامت طبقه بندی AC3 استفاده می شود، اما اگر روتور آن سیم پیچی شده باشد از کنتاکتور AC2 استفاده می کنیم.

جریان فیوز	جریان بی متال	جریان کنتاکتور	ولتاژ 415 – 440 V		ولتاژ 380 V		ولتاژ  220 – 240 V
A	A	A	HP	kW	HP	kW	HP	kW
16	7-10	12	10	7.5	10	7.5	5.5	4
20	7-10	12	12.5	9
20	10-13	12			13.5	10	7.5	5.5
25	13-18	16	15	11	15	11
32	13-18	16	20	15	20	15	10	7.5
40	18.5-25	25	25	18.5	25	18.5	13.5	10
40	18-5	25					15	11
50	18.25	25	30	22
50-63	23-32	40			30	22
63	23-32	40	35	25			20	15
63	30-40	40	40	30	40	30	25	18.5
80	30-40	40	45	33
80	30-40	40	50	37
80	38-50	63			50	37	30	22
100	38-50	63	60	45
100	48-57	63	70	50	60	45
125	57-66	63	80	58	75	55	40	30
125	60-80	80	90	65			50	37
160	75-105	125	100	75	100	75	60	45
200	75-105	125	125	90
200	95-125	125			125	90	75	55

منبع: کتاب «برق تاسیسات» (چاپ ششم ۱۳۸۵)، صفحات ۱۱۱ تا ۱۱۴

مطالب مرتبط:

• رله‌ی اورلود در تابلوهای برق

رله‌ی اورلود در تابلوهای برق

تعریف اورلود

اورلود وسیله ی حفاظت کننده ی موتور در برابر جریان اضافی است و در دو نوع مغناطیسی و حرارتی وجود دارد.

اورلود حرارتی

نوع حرارتی اورلود، در انواع مختلفی ساخته می شود که متداول ترین نوع آن «بی‌متالی» است. این نوع از رله ی اضافه جریان همراه با کنتاکتور در مدار، سری با موتور نصب می گردد. از اورلود بی متالی در کلید اتوماتیک نیز جهت حفاظت در برابر جریان زیاد استفاده می شود.

ساختمان داخلی بی متال

همان طور كه در شكل زير مشاهده مي كنيد در ساختمان داخلي آنها از دو فلز آهن و برنج كه بر روي هم پرس شده و به صورت به صورت يكپارچه ديده مي شوند استفاده شده است.

بر اثر عبور جريان از بي متال ،دو فلز گرم مي شوند و طول آنها افزايش مي يابد. از آن جايي كه ضريب انبساط طولي يكي از فلزات بيشتر از ديگري است . دو فلز با هم به سمت فلزي كه ضريب انبسا ط طولي كمتري دارد خم  مي شود .در نتيجه  مسير عبور جريان كنتاكتها باز و مدار قطع مي شود.

طرز کار رله ی حرارتی (بی متال)

در رله هاي حرارتي ، سه تيغه تعبيه شده كه سيم حا مل جريان چند حلقه به دور آن پيچيده  مي شود. در اثر عبور جريان  اضا فه بار، هادي ها گرم ، حرارات به بي متال منتقل مي شود و با عث خم شدن تيغه مي شود. حركت هر يك از بي متالها به اهرمي فشار مي آورد و با جا به جا شدن اهرم ، يك ميكرو سوئچ كه داراي كنتاكت تبديل باز و بسته است تغيير وضعيت مي دهد و مدار فرمان را قطع مي كند. این رله ها تنظیم پذیر هستند.

در نمونه ی سه فاز این رله ها رله ی حرارتی از سه پل قدرت برای عبور جریان اصلی مصرف کننده تشکیل شده و دو کنتاکت فرمان دارد. یکی کنتاکت بسته جهت قطع مدار تغذیه ی کناکتور و دیگری کنتاکت باز که پس از عمل بی متال بسته می شود و برای اطلاع دادن از خطای حاصل در مدار است.

بعضی از این رله ها دارای کلیدی هستند که برای دو حالت دستی و اتوماتیک طراحی شده اند، بدین مفهوم که در حالت دستی پس از قطع بی متال باید دگمه ی RESET را فشار داد تا رله به حالت اول بازگردد. در حالت اتوماتیک رله پس از مدت زمان معینی به حالت اول باز می گردد.

برخی از قسمت های یک اورلود حرارتی

قسمت های مختلف یک رله ی حرارتی (بایمتال)

اورلود مغناطیسی

نوع مغناطیسی آن بوبینی است که در اثر عبور جریان زیاد (بیشتر از حد تنظیم شده) شدت میدان مغناطیسی آن به حد لازم برای انجام عمل مکانیکی قطع مدار رسیده و ومدار را قطع می کند. از این نوع اورلود در کلیدهای اتوماتیک نیز جهت حفاظت در برابر خطای اتصال کوتاه استفاده می شود.

می دانیم که یک اتصال کوتاه باید سریع قطع شود بنابراین در چنین موقعیتی نمی توان از رله اضافه باری(حرارتی) استفاده نمود چون گرم شدن بیمتال رله به یک زمان نسبتا طولانی نیاز دارد.

این رله از یک هسته مغناطیسی که اطراف آن چند دور سیم پیچیده شده، تشکیل گردیده است.عبور جریان اتصال کوتاه باعث مغناطیس شدن و جذب اهرم قطع می شود.این رله را به طور مجرا به ندرت مورد استفاده قرار می دهند و در کلیدهای اتوماتیک از آنها بهمراه رله های حرارتی بهره می گیرند. به این ترتیب قطع مغناطیسی در صورت بروز اتصال کوتاه، مدار را فورا قطع نموده و مانع از سوختن قطعه ی بیمتال می شود.

نمایی از یک اورلود حرارتی

تیغه های فرمان و قدرت

هر گاه مقدار جریان عبوری از یکی از فازها بیشتر از میزان ستینگ آن شود، کنتاکت معمولا بسته (NC=Normally Close) (95-96) که در سر  راه مدار فرمان بوبین کار گذاشته شده، باز می شود و کنتاکتور از حالت مغناطیس خارج شده، مدار قدرت موتور قطع می گردد.

همزمان با باز شدن کنتاکت 95-96، کنتاکت معمولا باز (Normally Open=NC) (97-98) اورلود بسته شده و لامپی را که برای اخطار در نظر گرفته شده روشن می کند.

تيغه هاي مدار قدرت با شماره هاي يك رقمي از 1 تا 6 و ترمينال هاي تيغه هاي فرمان كه به صورت دوبل (باز و بسته ) مي باشند را با شماره هاي 95 تا98 مشخص مي كنند.

شمای مورد استفاده برای بی متال در مدار قدرت

چگونه قرار گرفتن رله بي متال در زير پيچهاي كنتاكتور

چگونگي قرار گرفتن رله بيمتال در مدارات سه فاز

اتصال بار تکفاز به بی متال سه فاز

در صورت استفاده از يك بي متال سه فاز براي يك مصرف كننده يكفاز، بايد قطع كننده يكي از فازها را با قطع كننده فاز ديگر سري نموده و از كنتاكت باقي مانده براي اتصال به مصرف كننده استفاده نمود.

اتصال بی متال و کنتاکتور سه فاز در بارهای تکفاز و سه فاز

مزایا و معایب بی متال

مزایای بی متال نسبت به فیوز فشنگی :

1. در صورت بروز اشکال در یک فاز ، دو فاز دیگر به اضافه مدار فرمان از کار باز می ایستند .
2. هر چه شدت جریان بیشتر شود مقدار حساسیت بی متال نیز بیشتر خواهد شد .
3. در صورتیکه به صورت مداوم 10٪ اضافه بار وجود داشته باشد بی متال بعد از 2 ساعت مدار را قطع میکند .
4. اگر جریان به 10 برابر جریان نامی برسد در کمتر از 2 ثانیه مدار را قطع میکند .

یکی از معایب بی متال حساس بودن آن نسبت به درجه حرارت محیط است.

جدول انتخاب فیوز ، بیمتال و کابل موتورهای آسنکرون

کابل  mm2	قدرت بیمتال  kW	فیوز  A	جریان نامی A	توان موتور HP                      KW
1.5	2.5 – 4	4	2.6	1.5	1.1
1.5	2.5 – 4	6	3.5	2	1.5
1.5	4 – 6	10	5	3	2.2
2.5	5.5 – 8	16	6.6	4	3
2.5	7 – 10	20	8.5	5.4	4
2.5	10 – 13	25	11.5	7.4	5.5
4	13 – 18	35	15.5	10	7.5
6	18 – 25	35	22	15	11
10	13 – 18	35	30	20	15
10	18 – 25	50	37	25	18.5
16	18 – 25	50	44	30	22
16	23 – 32	63	60	40	30
25	28 – 40	80	72	50	37
25	38 – 50	100	85	60	45
35	57 – 66	125	105	75	55
70	60 – 80	160	140	100	75
70	75 – 105	200	170	120	90
120	95 – 125	250	205	150	100

---

جدول انتخاب رله ي بي متال براي موتورهاي روتور قفسي

چند بیمتال رایج در ایران:

• Thermal Relay CXR2 (LR2-D)
• Thermal Relay LR2
• Thermal Relay (LRD New)
• Thermal Overload Relay – JR36-63
• LR2-D series thermal overload relay

مطالب مرتبط

• جدول انتخاب کنتاکتور، بی متال و فیوز
  

عیب‌یابی از مدارهای فرمان و قدرت

عیوبی را که در سیم کشی و یا کابل کشی های مدار فرمان و قدرت ایجاد می شود می توان به چهار دسته ی زیر تقسیم کرد:

1. قطع شدگی
2. اتصال کوتاه
3. اتصال بدنه
4. اتصال شُل

1- قطع شدگی

قطع شدگی سیم یا کابل در محل اتصال به وسایل برقی نظیر کلید ها، فیوزها، کنتاکتورها، اورلود، ترمینال و یا موتورها و نیز قطع شدگی در مسیر کابل ارتباطی از تابلو تا مصرف کننده، یکی از عیوب رایج است. روش تشخیص این عیب استفاده از اهم‌متر در حالی که برق مدار قطع شده باشد است.

باید توجه داشت در مدارهای موازی برای جلوگیری از ایجاد خطا باید حتما یک سر سیم و یا کابل مورد آزمایش از مدار باز شود.

2- اتصال کوتاه

اتصال کوتاه زمانی به وجود می آید که هادی دو سیمی که نسبت به هم دارای اختلاف پتانسیل الکتریکی هستند به یکدیگر متصل شوند.

در لحظه ی ایجاد اتصال کوتاه به علت بالا رفتن شدت جریان، فیوز مدار می سوزد. بنابراین  سوختن بدون دلیل فیوز در مدار قدرت و یا در مدار فرمان، نشانه ی وجود اتصال کوتاه (یا اتصال بدنه) در آن مدار، و یا در دستگاه های مربوط به آن مدار است.

روش یافتن اتصال کوتاه نیز استفاده از اهم متر است. البته اتصال کوتاه در اکثر موارد در اثر سوختن الکتروموتورها در مدار قدرت نمایانگر می شود و به همین دلیل ابتدا باید خود الکتروموتورها مورد آزمایش قرار گیرند.

3- اتصال بدنه

اتصال بدنه زمانی ایجاد می شود که هادی یکی از سیم های جریان برق به بدنه ی دستگاه اتصال پیدا کند. نتیجه ی اتصال بدنه نیز بالا رفتن شدت جریان و سوختن فیوز مدار است.

اتصال بدنه گاهی به دلیل کم دقتی در موقع بستن سر سیم ها در داخل جعبه ی اتصال برق به علت ماندن سیم هادی جریان در زیر درب جعبه ی اتصال برق و بریدن عایق آن به وجود می آید.

لازم به یادآوری است که اکثر اتصال بدنه ها نیز در اثر سوختن الکتروموتور ایجاد می شود. به همین علت بهتر است ابتدا الکتروموتور مداری که اتصال بدنه دارد مورد آزمایش قرار گیرد.

روش تشخیص اتصال بدنه نیز استفاده از اهم متر است.

4- اتصال شل

اتصال شل به معنی محکم نبودن پیچ های نگه دارنده ی هادی های سیم ها و کابل ها در محل اتصال به لوازم، وسایل و دستگاه های برقی است.

در محل اتصال شل، هادی سیم گرم شده و عایق آن می سوزد که اگر به موقع رفع عیب نشود ممکن است تبدیل به اتصال کوتاه گردد.

در محل اتصال شل به علت وجود لغزش های خفیف گاهی ایجاد جرقه نیز دیده می شود.

اتصال شل ممکن است از همان ابتدا در تابلو وجود داشته باشد یا اینکه در اثر ضربه های کنتاکتور در هنگام چسبیدن کنتاکت ها و یا به دلیل ارتعاشات کنتاکت ها در مدت زمان کار کرد، به وجود آید. به همین دلیل لازم است قبل از بهره برداری و نیز هر شش ماه یک بار کلیه ی پیچ های مربوط به اتصالات سیم ها وکابل ها محکم و به اصطلاح آچارکشی شوند.

منبع: کتاب «کارگاه تاسیسات برق» (متوسطه – فنی حرفه ای-صنعت -> تاسیسات -> سال سوم)